Jak przygotować konia do sezonu pastwiskowego?

Wypuszczenie konia na pastwisko wydaje się czymś naturalnym i prostym. W rzeczywistości to jeden z tych momentów w roku, kiedy najłatwiej o zbyt duży pośpiech. Koń, który przez zimę funkcjonował głównie na sianie – w bardziej przewidywalnym rytmie stajennym – nagle trafia na soczystą trawę, większą ilość ruchu i zupełnie inne warunki środowiskowe. Dla organizmu to spora zmiana, dlatego sezon pastwiskowy warto zacząć z planem, a nie tylko z otwartą bramą. Dobra wiadomość jest taka, że pastwisko naprawdę może poprawić dobrostan konia. Ruch, skubanie trawy i dłuższy pobyt na świeżym powietrzu sprzyjają kondycji i ograniczają nudę. Trzeba jednak pamiętać, że najwięcej problemów pojawia się nie przez samo pastwisko, tylko przez zbyt gwałtowną zmianę.

Dlaczego początek sezonu pastwiskowego wymaga ostrożności?

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że skoro koń jest stworzony do jedzenia trawy, to nie trzeba go do niej przygotowywać. Tymczasem świeża, intensywnie rosnąca ruń może być problematyczna zwłaszcza dla koni podatnych na ochwat. Weterynaryjne źródła podkreślają, że ryzyko rośnie szczególnie w okresach szybkiego wzrostu trawy, czyli przede wszystkim wiosną i na początku lata.

Trzeba również doprecyzować jedną ważną rzecz – nie każdy koń wymaga identycznego „wdrożenia” do trawy. Jeśli zwierzę było na pastwisku przez całą zimę albo regularnie korzystało z wybiegu z dostępem do zielonki, zwykle nie potrzebuje tak ostrożnego planu jak koń, który przez kilka miesięcy stał głównie w boksie i jadł siano.

Od czego zacząć przed pierwszym wypasem konia?

Najpierw warto uczciwie ocenić punkt wyjścia, odpowiadając sobie na szereg pytań:

Czy koń ma tendencję do tycia?

Czy w przeszłości zwierzę miało ochwat?

Czy jest kucem albo należy do typu „easy keeper”, który łatwo odkłada tkankę tłuszczową? 

Właśnie powyższe typy koni wymagają najwięcej rozwagi, ponieważ otyłość, insulinooporność, hiperinsulinemia, EMS (zespół metaboliczny u koni) i wcześniejsze epizody ochwatu zwiększają ryzyko problemów przy wypasie na bujnej trawie.

Na tym etapie warto też sprawdzić samo pastwisko. Bezpieczne, trwałe ogrodzenie, brak przeciążenia kwatery, ograniczenie błota, chwastów i stojącej wody to nie dodatek, tylko część przygotowania sezonu. Weterynaryjne wytyczne zwracają uwagę, że przepełnione i nadmiernie wypasane pastwiska szybciej zamieniają się w błoto i chwasty, a stojąca woda sprzyja namnażaniu owadów i zwiększa ryzyko części chorób.

Jak wprowadzać trawę krok po kroku?

Jeśli koń nie był na pastwisku zimą, najbezpieczniej zacząć od krótkich wyjść i stopniowo je wydłużać. Zazwyczaj zaleca się rozpoczęcie od około 15 minut i zwiększanie czasu mniej więcej o 15 minut dziennie, aż do kilku godzin wypasu. To nie jest jedyny możliwy schemat, ale stanowi on rozsądną opcję i bezpieczny punkt wyjścia. Dobrą praktyką na początku jest także podanie siana przed wypuszczeniem. Dzięki temu koń nie wchodzi na trawę skrajnie głodny i nie rzuca się na nią tak łapczywie. 

W praktyce najlepiej działa prosta zasada:

Wolniej, ale stabilnie.

Lepiej przez dwa tygodnie zwiększać czas wypasu ostrożnie, niż po dwóch dniach cofać się z planu przez luźny kał, nadmierne pobudzenie lub tkliwość na twardszym podłożu.

Które konie wymagają największej kontroli?

Nie wszystkie konie reagują tak samo. Największą ostrożność warto zachować, hodując następujące typy zwierząt:

 

• kuce,

• konie otyłe,

• konie z EMS,

• konie z historią nawracającego ochwatu,

• konie, które źle tolerują cukry z pastwiska.

 

W takich przypadkach samo „krócej na trawie” czasem nie wystarcza. Weterynaryjne źródła wskazują, że część koni z zespołem metabolicznym (EMS) nie toleruje swobodnego wypasu wcale, a u zwierząt szczególnie wrażliwych trzeba rozważyć bardzo ścisłą kontrolę czasu na trawie, a czasem nawet kaganiec pastwiskowy lub całkowite ograniczenie zielonki zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego.

Pastwisko to nie tylko trawa!

Przygotowanie do sezonu pastwiskowego nie kończy się na żywieniu. Równie ważne jest to, czy koń ma bezpieczną przestrzeń do poruszania się. Przede wszystkim zaleca się trwałe, bezpieczne ogrodzenia, unikanie przegęszczenia i kontrolowanie jakości samej kwatery. Zbyt mocno obciążone pastwisko szybciej staje się błotniste, chwastowate i mniej bezpieczne dla koni.

Warto także obejrzeć miejsca przy bramach, poidłach i w narożnikach. To właśnie tam najczęściej robi się błoto, największe wydeptanie i bałagan organizacyjny. Dobrze prowadzone pastwisko powinno mieć też sensowny plan odpoczynku kwater, żeby nie doprowadzić do skubania trawy aż do ziemi.

Po czym poznać, że coś idzie w złą stronę?

W pierwszych dniach sezonu warto obserwować konia uważniej niż zwykle. Sygnałem ostrzegawczym może być luźniejszy kał, wyraźny dyskomfort po zejściu z pastwiska, niechęć do ruchu albo nagła tkliwość na kopytach. W przypadku ochwatu należy zwrócić uwagę na m.in. ciepłe kopyta, nasilone tętno palcowe i niechęć do poruszania się.

Co najważniejsze, nie warto liczyć na to, że koń „sam się rozchodzi”, jeśli wyraźnie pokazuje ból albo staje się nienaturalnie sztywny. Przy zwierzętach z grupy ryzyka szybka reakcja naprawdę ma znaczenie.

Jak wygląda rozsądny start sezonu pastwiskowego?

Najbezpieczniejszy model jest mało widowiskowy, ale skuteczny. Najpierw ocena konia i pastwiska, potem ostrożne wprowadzanie trawy, a równolegle stała obserwacja samopoczucia, kału, ruchu i kopyt. Właśnie takie podejście najczęściej pozwala przejść przez pierwsze tygodnie bez problemów.

Na start warto pamiętać o kilku poniższych zasadach:

 

• Nie wypuszczaj konia po zimie od razu na wiele godzin.

• Zacznij od krótkich wyjść, wydłużając je stopniowo.

• Podaj siano przed pierwszymi wypasami.

• Szczególnie uważaj na kuce i konie z nadwagą, EMS albo historią ochwatu.

• Sprawdź ogrodzenia, błoto, poidła i stan pastwiska.

• Przy objawach bólu lub tkliwości nie zwlekaj z weterynarzem.

 

Sezon pastwiskowy dla koni – podsumowanie

Sezon pastwiskowy może być dla konia ogromną korzyścią, ale tylko wtedy, gdy wejście w niego jest stopniowe i dobrze zaplanowane. Najwięcej problemów bierze się z pośpiechu, czyli:

 

• zbyt szybkiego zwiększenia czasu na trawie,

• zignorowania masy ciała i historii zdrowotnej,

• z braku kontroli nad samym pastwiskiem.

 

Rozsądne przygotowanie oznacza mniej stresu, mniejsze ryzyko ochwatu i dużo większą szansę, że wiosna rzeczywiście będzie dla konia zmianą na lepsze.